Podwójne opodatkowanie, przekształcenie spółki komandytowej

Nowe brzmienie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2021 r., wywołało słuszne zaniepokojenie wśród przedsiębiorców prowadzących działalność w formie spółki komandytowej.

Zmiany skutkują objęciem spółek komandytowych podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Czym jest podwójne opodatkowanie? Czy przekształcenie spółki komandytowej w inną spółkę jest możliwe? Jak można przekształcić spółkę komandytową?

Przyjrzyjmy się tym kwestiom bliżej.

Spółki komandytowe – charakterystyka

Zacznijmy od podstaw.

Spółka komandytowa jest osobową spółką handlową. Nie posiada osobowości prawnej, jednak ma zdolność do czynności prawnych, co daje jej możliwość zaciągania zobowiązań, nabywania praw, a także bycia stroną czynną bądź bierną postępowania cywilnego.

Bezpieczeństwo prawne wspólników

Głównym założeniem spółki komandytowej jest takie ukształtowanie odpowiedzialności wspólników, w którym co najmniej jeden wspólnik, zwany komplementariuszem, odpowiada za zobowiązania wobec wierzycieli bez ograniczenia, czyli całym swoim osobistym majątkiem, drugi natomiast – komandytariusz – odpowiada do wysokości wniesionych przez siebie wkładów. Rzecz jasna, po obu stronach może znajdować się więcej niż jeden podmiot.

Taka konstrukcja odpowiedzialności zapewnia wspólnikom bezpieczeństwo, ograniczając ich osobistą odpowiedzialność.

Podwójne opodatkowanie – co to konkretnie oznacza?

Jedną z ogromnych zalet spółki komandytowej był dotychczas fakt jednokrotnego opodatkowania jej zysków.

Do zmiany przepisów spółka nie była podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych.

Do zapłaty podatku zobligowani byli wyłącznie wspólnicy. W przypadku osób fizycznych był to podatek dochodowy od osób fizycznych. Podatek taki uiszczany był od wypłaty zysku przez spółkę na rzecz wspólników.

W praktyce więc, po zmianie przepisów, wypracowany przez spółkę dochód, zanim trafi do portfela wspólnika, podlegać będzie podwójnemu opodatkowaniu:

1. najpierw podatek zapłaci spółka, co jest nowością,
2. następnie podatek będzie obowiązany odprowadzić wspólnik.

Możliwe rozwiązania

Wprowadzone zmiany opodatkowania powodują, że prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki komandytowej dla wielu osób straciło znaczenie.

Kluczowe stało się pytanie, jakie kroki powinien podjąć przedsiębiorca, by zoptymalizować swoją działalność, nie tracąc z pola widzenia kwestii bezpieczeństwa prawnego.

Jedną z wartych rozważenia opcji może być przekształcenie spółki komandytowej w inną spółkę.

Zagadnienie przekształcenia spółek regulują przepisy Kodeksu spółek handlowych.

Obecnie przekształceniom mogą ulegać wszelkie spółki. Oznacza to, że nie ma żadnych prawnych regulacji wyłączających możliwość przekształcenia spółki komandytowej np. w spółkę jawną czy spółkę z o.o.

Przekształcenie w inną spółkę osobową

Przekształcenie spółki komandytowej w inną spółkę osobową, czyli spółkę jawną lub spółkę partnerską, polegać będzie na zmianie formy prawnej spółki przy jednoczesnym zachowaniu jej istnienia. Wiąże się to z tzw. zasadą kontynuacji – w wyniku przekształcenia nie powstaje nowy podmiot, a istniejący zachowuje wszystkie dotychczasowe prawa i obowiązki.

Spółka przekształcona działa pod dotychczasowym NIP-em i zachowuje swoją historię.

Przekształcenie spółki następuje w kilku etapach.

1. Etap menedżerski – przygotowanie planu przekształcenia

Pierwszy etap, zwany menedżerskim lub przygotowawczym, zakłada sporządzenie tzw. planu przekształcenia. Jest to zadanie dla wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki. Najczęściej odpowiedzialni są za to komplementariusze.

Plan przekształcenia powinien zostać sporządzony w formie pisemnej pod rygorem nieważności i musi zawierać:

1. ustalenie wartości bilansowej majątku spółki komandytowej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia,
2. projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
3. projekt umowy albo statutu spółki przekształconej,
4. sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na ten sam dzień, na który ustalono wartość bilansową, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.

Plan należy przedłożyć wszystkim wspólnikom spółki – zarówno komplementariuszom, jak i komandytariuszom.

2. Etap właścicielski – zawiadomienia i uchwała wspólników

Drugi etap, tzw. właścicielski, wiąże się z koniecznością dwukrotnego zawiadomienia wspólników przez wspólników prowadzących sprawy spółki o zamiarze powzięcia uchwały w przedmiocie przekształcenia spółki:

• pierwsze zawiadomienie – nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały,
• drugie zawiadomienie – w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie od daty pierwszego zawiadomienia.

Co powinno zawierać zawiadomienie?

• istotne elementy planu przekształcenia,
• określenie miejsca oraz terminu, w którym wspólnicy spółki przekształcanej mogą się zapoznać z pełną treścią planu i załączników – termin nie może być krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem podjęcia uchwały o przekształceniu,
• projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy albo statutu spółki przekształconej, czyli docelowej – wymóg ten nie dotyczy przypadku, w którym zawiadomienie jest ogłaszane.

Podjęcie uchwały przez wspólników jest kolejnym krokiem tego etapu przekształcenia. Bezpośrednio przed podjęciem uchwały o przekształceniu spółki wspólnikom należy ustnie przedstawić istotne elementy planu przekształcenia.

Konieczne jest, aby za przekształceniem spółki wypowiedzieli się wszyscy wspólnicy.

Uchwała powinna zostać sporządzona przy udziale notariusza.

Uchwała o przekształceniu spółki powinna zawierać co najmniej:

• typ spółki, w jaki spółka zostaje przekształcona,
• zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane,
• nazwiska i imiona wspólników prowadzących sprawy spółki i mających reprezentować spółkę przekształconą, w przypadku przekształcenia w spółkę osobową,
• zgodę na brzmienie umowy albo statutu spółki przekształconej.

Istotny jest fakt, że podjęcie uchwały o przekształceniu zastępuje zawarcie umowy spółki przekształconej.

3. Etap sądowy – wpis przekształcenia do KRS

Ostatnim etapem jest etap sądowy, którego istotą jest zgłoszenie i ujawnienie zmian w KRS.

Wniosek o wpis przekształcenia do rejestru wnoszą wszyscy wspólnicy mający prawo reprezentacji spółki przekształconej.

Ogłoszenie o przekształceniu spółki jest dokonywane na wniosek wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki przekształconej.

Spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru. Jest to dzień przekształcenia.

Ukształtowanie odpowiedzialności po przekształceniu

Osoby działające za spółkę przekształcaną odpowiadają solidarnie wobec spółki, wspólników oraz osób trzecich za szkody wyrządzone działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem albo postanowieniami umowy lub statutu spółki, chyba że nie ponoszą winy.

Wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.

Odpowiedzialność po przekształceniu w spółkę jawną

W przypadku przekształcenia w spółkę jawną wspólnicy spółki komandytowej stają się wspólnikami spółki jawnej. Skutkiem takiego przekształcenia jest zmiana zasad odpowiedzialności: każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem, że odpowiedzialność wspólnika będzie subsydiarna wobec odpowiedzialności spółki.

Najprościej mówiąc, oznacza to, że wierzyciel najpierw będzie szukał zaspokojenia z majątku spółki i dopiero w przypadku, gdy spółka nie będzie w stanie pokryć zadłużenia, sięgnie do „kieszeni” wspólników.

Odpowiedzialność po przekształceniu w spółkę partnerską

Gdy zamiarem wspólników będzie przekształcenie w spółkę partnerską, staną się oni partnerami prowadzącymi spółkę w celu wykonywania wolnego zawodu. Każdy partner będzie miał prawo reprezentować spółkę samodzielnie, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

W sferze odpowiedzialności ukształtuje się to w taki sposób, iż każdy partner będzie odpowiedzialny jedynie za swoje działania. Oznacza to, że nie będzie ponosił odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu ani za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z przedmiotem działalności spółki.

Istnieje jednak możliwość modyfikacji odpowiedzialności, zgodnie z którą jeden albo większa liczba partnerów godzą się na ponoszenie odpowiedzialności tak jak wspólnik spółki jawnej. Fakt ten powinien zostać ujęty w uchwale podejmowanej w celu przekształcenia.

Przekształcenie w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością

Przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o. odbywa się na podobnych zasadach jak w przypadku przekształcenia w inną spółkę osobową. Występują takie same etapy, jednak z pewnymi różnicami.

1. Etap menedżerski

Plan przekształcenia jest sporządzany w formie pisemnej pod rygorem nieważności przez wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki.

Plan przekształcenia musi zawierać:

1. ustalenie wartości bilansowej majątku spółki komandytowej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia,
2. projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
3. projekt umowy albo statutu spółki przekształconej,
4. sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na ten sam dzień, na który ustalono wartość bilansową, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.

Plan należy przedłożyć wszystkim wspólnikom spółki – zarówno komplementariuszom, jak i komandytariuszom.

2. Etap właścicielski

Zawiadomienie wspólników

Wspólnicy prowadzący sprawy spółki dwukrotnie zawiadamiają wspólników o zamiarze powzięcia uchwały w przedmiocie przekształcenia spółki:

• pierwsze zawiadomienie – nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały,
• drugie zawiadomienie – w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie od daty pierwszego zawiadomienia.

Co powinno zawierać zawiadomienie?

• istotne elementy planu przekształcenia,
• określenie miejsca oraz terminu, w którym wspólnicy spółki przekształcanej mogą się zapoznać z pełną treścią planu i załączników – termin nie może być krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem podjęcia uchwały o przekształceniu,
• projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy albo statutu spółki przekształconej, czyli docelowej – wymóg ten nie dotyczy przypadku, w którym zawiadomienie jest ogłaszane.

Podjęcie uchwały przez wspólników

Podjęcie uchwały powinno zostać poprzedzone ustnym przedstawieniem wspólnikom istotnych elementów planu przekształcenia. Uchwała wymaga formy protokołu sporządzonego przez notariusza.

Uchwała o przekształceniu spółki powinna zawierać co najmniej:

• typ spółki, w jaki spółka zostaje przekształcona – w tym przypadku spółkę z o.o.,
• wysokość kapitału zakładowego,
• zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane,
• nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej,
• zgodę na brzmienie umowy albo statutu spółki przekształconej.

Tak jak w przypadku przekształcenia w inną spółkę osobową, podjęcie uchwały o przekształceniu zastępuje zawarcie umowy spółki przekształconej.

3. Etap sądowy

1. Złożenie wniosku o wpis przekształcenia do rejestru przez wszystkich członków zarządu spółki przekształconej, czyli spółki z o.o., wraz z oświadczeniem wszystkich członków zarządu, że wszystkie udziały wspólników, którzy żądali odkupu, zostały odkupione.
2. Ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o przekształceniu spółki jest dokonywane na wniosek wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki przekształconej.
3. Spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru. Jest to dzień przekształcenia.

Zgoda wspólników na przekształcenie

Przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o. następuje, jeżeli oprócz wszystkich komplementariuszy spółki przekształcanej za przekształceniem wypowiedzą się komandytariusze reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy sum komandytowych bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewiduje warunki surowsze.

Odpowiedzialność za wcześniejsze zobowiązania

Tak jak w przypadku przekształcenia w inną spółkę osobową, również przy przekształceniu w spółkę z o.o. wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.