NOWELIZACJA PRZEPISÓW W ZAKRESIE PROCEDUR AML - NOWE OBOWIĄZKI BIUR KSIĘGOWYCH

Z dniem 31 lipca 2021 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Nowe przepisy wprowadziły szereg zmian w zakresie procedur AML, czyli Anti-Money Laundering. Są to procedury mające na celu przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, które muszą zostać wprowadzone u określonych przez ustawę przedsiębiorców.

Jakie zmiany wprowadziła nowelizacja ustawy?

Pierwszą istotną zmianą jest zmiana definicji instytucji obowiązanej. Instytucje obowiązane to przedsiębiorcy, na których nałożono obowiązki związane z monitorowaniem oraz analizą transakcji przeprowadzanych przez ich klientów.

Ustawa zawiera zamknięty katalog instytucji obowiązanych, do których zaliczają się m.in. banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, oddziały instytucji kredytowych, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, zakłady ubezpieczeń oraz doradcy podatkowi.

Od 31 lipca 2021 r. katalog instytucji obowiązanych został rozszerzony w szczególności o przedsiębiorców, których podstawową działalnością gospodarczą jest świadczenie usług polegających na:

• sporządzaniu deklaracji,
• prowadzeniu ksiąg podatkowych,
• udzielaniu porad, opinii lub wyjaśnień z zakresu przepisów prawa podatkowego lub celnego.

Są to zatem wszystkie biura rachunkowe, bez względu na formę i rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej.

Jakie obowiązki nałożono na instytucje obowiązane?

Na instytucje obowiązane nałożono szereg obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

1. Stworzenie wewnętrznej procedury AML

Jednym z najistotniejszych obowiązków jest stworzenie wewnętrznej procedury określającej zasady postępowania w celu ograniczenia ryzyka związanego z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu.

Wskazana procedura obejmuje w szczególności:

• zasady rozpoznawania i oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,
• zasady wykonywania obowiązków w zakresie przekazywania Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej informacji o transakcjach,
• zasady upowszechniania wśród pracowników instytucji obowiązanej wiedzy z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Nowelizacja rozszerzyła zakres wewnętrznej procedury o:

• zasady odnotowywania rozbieżności między informacjami zgromadzonymi w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych a informacjami o beneficjentach rzeczywistych klienta ustalonymi w związku ze stosowaniem ustawy,
• zasady dokumentowania utrudnień stwierdzonych w związku z weryfikacją tożsamości beneficjenta rzeczywistego oraz czynności podejmowanych w związku z identyfikacją jako beneficjenta rzeczywistego osoby fizycznej zajmującej wyższe stanowisko kierownicze.

2. Identyfikacja i ocena ryzyka

Kolejnym obowiązkiem instytucji obowiązanej jest identyfikacja i ocena ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.

Analiza ta polega na określeniu podatności przedsiębiorcy na ryzyko prania pieniędzy przy jego udziale lub za jego pośrednictwem.

Ocena ryzyka powinna być sporządzona w postaci papierowej lub elektronicznej i aktualizowana nie rzadziej niż co dwa lata.

3. Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za procedury AML

Instytucja obowiązana ma również obowiązek wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za prawidłowe wdrożenie procedury AML oraz jej realizację.

4. Identyfikacja i weryfikacja klientów

Kolejnym istotnym obowiązkiem jest wdrożenie procedury identyfikacji i weryfikacji klientów.

Oznacza to obowiązek ustalenia następujących danych:

• imienia i nazwiska,
• obywatelstwa,
• państwa urodzenia,
• numeru PESEL.

W przypadku osób prawnych należy ustalić szczegółowe dane dotyczące osoby uprawnionej do reprezentacji, a także:

• firmę osoby prawnej,
• jej formę organizacyjną,
• adres siedziby lub miejsca prowadzenia działalności,
• numer NIP.

5. Regularne szkolenia

Ustawa nakłada również obowiązek przeprowadzania szkoleń, których celem jest podnoszenie poziomu wiedzy osób wykonujących obowiązki z zakresu AML, w szczególności pracowników przedsiębiorcy będącego instytucją obowiązaną.

Co istotne, szkolenia powinny być przeprowadzane regularnie, a nie jednorazowo.

Jakie sankcje grożą za niewykonanie obowiązków AML?

Niewykonanie przez instytucję obowiązaną spoczywających na niej obowiązków może skutkować dwoma rodzajami sankcji:

• administracyjnymi,
• karnymi.

Sankcje administracyjne

Do katalogu kar administracyjnych zaliczają się w szczególności:

• nakaz zaprzestania podejmowania przez instytucję obowiązaną określonych czynności,
• cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej,
• zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy, przez okres nie dłuższy niż rok,
• kara pieniężna do wysokości dwukrotności kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez instytucję obowiązaną w wyniku naruszenia, a jeżeli ustalenie tej kwoty nie jest możliwe – do równowartości 1 000 000 euro.

Sankcje karne

Sankcje karne związane z niedopełnieniem obowiązków wynikających z ustawy obejmują karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli sprawca czynu działa nieumyślnie, podlega karze grzywny.